วิธีการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)
กลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1
1. ชื่อผลงาน
การขับเคลื่อนการคิดสู่ห้องเรียน
2. ชื่อเจ้าของผลงาน
นายเศรษฐศักดิ์ หนูทอง
ศึกษานิเทศก์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1
3. เกริ่นนำ
ความสามารถในการคิด เป็นกลไกสำคัญในการดำรงชีวิต การคิดเกิดจากการทำงานของสมอง ซึ่งมีอยู่ตลอดเวลาและเป็นไปตามธรรมชาติ ความสามารถในการคิดอย่างมีประสิทธิภาพนั้น ย่อมต้องอาศัยการฝึกฝนอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ การพัฒนากระบวนการคิดจึงเป็นสิ่งจำเป็นและสำคัญ ต้องการให้เกิดกับนักเรียนในระดับคุณภาพการคิดที่ดี นำไปสู่เป้าหมายที่มุ่งพัฒนาการคิดให้เป็นคน ดิดดี ทำดี คิดเป็น ทำเป็นและแก้ปัญหาเป็น ซึ่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 มาตรา 24 ได้กำหนดให้สถานศึกษาจัดกระบวนการเรียนรู้ ฝึกทักษะกระบวนการคิด จัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง ฝึกปฏิบัติให้คิดเป็น ทำได้
“การคิด” และ “การสอนคิด” เป็นเรื่องที่จัดว่าสำคัญยิ่งในการจัดการศึกษา เพื่อให้ได้คุณภาพสูง ประเทศต่างๆ ทั่วโลกหันมาศึกษาและเน้นในเรื่องของการพัฒนาผู้เรียนให้เติบโตขึ้นอย่างมีคุณภาพในทุกๆด้าน ทั้งทางด้านสติปัญญา คุณธรรมและการเป็นพลเมืองที่ดีของประเทศ สำหรับประเทศไทย ได้กำหนดให้มีการคิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาเป็น ตั้งแต่ หลักสูตรการศึกษา 2521 จนถึงปัจจุบันเป็นหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ได้กำหนดไว้ ในสมรรถหลัก 5 สมรรถนะ และ 1 ใน 5 สมรรถนะ เป็นสมรรถนะการคิด ด้วย กอร์ปกับสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีนโยบายการขับเคลื่อนการคิดสู่ห้องเรียนเป็นกลยุทธ์หลักในการยกระดับคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1 ได้ตระหนักและให้ความสำคัญในการพัฒนาการคิดให้กับนักเรียน จึงได้ดำเนินการขับเคลื่อนการคิดสู่ห้องเรียน และได้นำร่องโรงเรียนแกนนำการขับเคลื่อนการคิดในระดับประถมศึกษา จำนวน 1 โรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนบ้านนางั่ว โรงเรียนแกนนำการขับเคลื่อนการคิดในระดับมัธยมศึกษา จำนวน 1 โรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนเนินพิทยาคม
4. ผลสำเร็จ
1. มีโรงเรียนแกนนำการสอนคิดในระดับชั้นเรียนทุกห้องเรียน
· โรงเรียนแกนนำระดับประถมศึกษา
โรงเรียนบ้านนางั่ว
· โรงเรียนแกนนำระดับมัธยมศึกษา
โรงเรียนเนินพิทยาคม
2. ครูผู้สอนทั้ง 2 โรงเรียนแกนนำมีการสอนคิดตามกลุ่มสาระการเรียนรู้และวิชาที่ตนเองรับผิดชอบ โดยทุกวิชามีหน่วยการคิด วิชาละ 1 หน่วยการเรียนรู้
· หน่วยการสอนคิดของครูผู้สอนในโรงเรียนแกนนำระดับประถมศึกษา ที่เป็น Good Practices การสอนคิดที่ดี ได้แก่ หน่วยการสอนคิดตัวเรา My Self การพิมพ์ภาพ ดินในท้องถิ่น เรามองเพื่อนบ้าน การคุณ อาหารดีมีคุณภาพ ระบบสุริยะ ดอกไม้สดสวย Food for health รูปสี่เหลี่ยม ปริมาตรของทรงสี่เหลี่ยม ช้อนกลางสร้างสุขภาพ สนุกกับจินตนาการ มลพิษในชีวิตประจำวัน แสง(ไฟฟ้า) การใช้สาธารณสมบัติ The weather การผลิต นิทานพื้นบ้าน บรรยากาศรอบตัวเรา สมการเชิงเส้นตัวแปรเดียว การเปลี่ยนแปลงร่างกาย ฯ
· หน่วยการสอนคิดของครูผู้สอนในโรงเรียนแกนนำระดับมัธยมศึกษา ที่เป็น Good Practices การสอนคิดที่ดี ได้แก่ หน่วยการสอนคิด บูรณาการการอ่านเรียน เขียน คิดแบบ GPAS เรียนการเขียนอ่านคำกลอน สอนเขียนเรื่องประทับใจ ใช้ประสบการณ์นำการเรียนรู้ ทรงปริซึมแสนกล เปรียบเทียบผลจำนวน ลำดับเรขาน่าฉงน ศึกษาสายใยอาหาร ปฏิบัติการศึกษาดอกไม้ การสำรวจชีวภาพ ผังความคิดการเคลื่อนที่ รัฐธรรมนูญดีของไทย เศรษฐกิจพอเพียงหล่อเลี้ยงชีวี ครูถามให้คิด ใช้ผังความคิดช่วยรู้ สะกิดด้วยข่าวและเหตุการณ์ ปฏิบัติให้เก่ง สานสัมพันธ์เครื่องดนตรีไทย กระบวนการกลุ่มสร้างงาน งานสร้างสรรค์ ลูกปัดกรอบพระแสนง่าย บ้านน่าอยู่ ค้นหาแหล่งสร้างโลโก้ เพลินใจไม้ตัดแปลง โครงงานเพลินใจ
สมุนไพรเพิ่มความรู้ Newsน่าเรียน
3. นักเรียนมีระดับการคิดอยู่ในเกณฑ์ที่พึงพอใจ
· ระดับคุณภาพการคิดของนักเรียนในโรงเรียนแกนนำระดับประถมศึกษา
คุณภาพการคิดระดับดีมาก จำนวน 104 คน (24.59)
คุณภาพการคิดระดับดี จำนวน 188 คน (44.44)
คุณภาพการคิดระดับพอใช้ จำนวน 118 คน (27.90)
คุณภาพการคิดระดับปรับปรุง จำนวน 13 คน (3 .07)
· ระดับคุณภาพการคิดของนักเรียนในโรงเรียนแกนนำระดับมัธยมศึกษา
คุณภาพการคิดระดับดีมาก จำนวน 285 คน (58.76)
คุณภาพการคิดระดับดี จำนวน 116 คน (23.92)
คุณภาพการคิดระดับพอใช้ จำนวน 51 คน (10.52)
คุณภาพการคิดระดับปรับปรุง จำนวน 33 คน (6.80)
5. ผลการได้ยอมรับ
1. โรงเรียนสามารถขยายผลมีเครือข่ายโรงเรียนการสอนคิด
2. ครูออกแบบแผนการสอนเพื่อยกระดับคุณภาพการคิด
3. ครูผู้สอนทีกลยุทธการสอนคิดของตนเองได้
4. นักเรียนคิดดี ทำดี อย่างแยบคายและมีสติ นำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน
6. กิจกรรม/วิธีการ/ขั้นตอนสำคัญ
กิจกรรมที่ 1 รับรู้ กรอบแนวคิดการพัฒนาการคิดสำหรับนักเรียน โดย สพป.เพชรบูรณ์ เขต 1 รับรู้ และนโยบายจาก สพฐ. ได้กำหนดกรอบ แนวคิดการพัฒนาทักษะกระบวนการคิด ประกอบด้วย การเก็บรวบรวมข้อมูล (Gathering) การจัดกระทำข้อมูล (Processing) การประยุกต์ใช้ความรู้ (Applying) การควบคุม กำกับตนเอง (Self – regulation) หรือคิดอย่างมีสติ จาก สพฐ. ซึ่งได้จากสัมมนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้สะท้อนผลงานการสอนคิด ประมวลเป็นยุทธศาสตร์ร่วมในการพัฒนาการคิด ด้านคุณภาพการคิดของนักเรียน คุณภาพการสอนของครู และการประเมินการคิดในห้องเรียน
กิจกรรมที่ 2 จุดประกายให้โรงเรียนและครู โดยบอกกล่าวเล่าสู่โรงเรียนและครูให้ฟัง พร้อมกำหนดเป้าหมายเป็นโรงเรียนแกนนำการขับเคลื่อนการคิดสู่ห้องเรียน โดยคำนึงผู้บริหารและครูในโรงเรียนมีความตระหนัก และโรงเรียนมีบรรยากาศที่เป็นประชาธิปไตย ซึ่งเป็นปัจจัยเอื้อที่จะทำให้เกิดการขับเคลื่อนกระบวนการคิดในระดับโรงเรียนได้ และได้โรงเรียนบ้านนางั่ว เป็นโรงเรียนแกนนำระดับประถมศึกษา และโรงเรียนเนินพิทยาคมเป็นโรงเรียนแกนนำระดับมัธยมศึกษา
กิจกรรมที่ 3 พัฒนาต่อยอดกระบวนการคิดของนักเรียน โดยให้โรงเรียนแกนนำ เพื่อลงสู่การปฏิบัติให้เกิดกับผู้เรียน โดยอบรมผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน โดยวิธีการ ขั้นที่ 1 การพาทำ : วิเคราะห์ชิ้นงาน/ผลงานนักเรียน ขั้นที่ 2 ลองทำ : ฝึกวิเคราะห์ชิ้นงาน/ผลงานผู้เรียน ขั้นที่ 3 ครูทำเอง : วิเคราะห์ชิ้นงาน/ผลงานนักเรียน ขั้นที่ 4 ร่วมกันเรียนรู้ : นำเสนอผลการวิเคราะห์ชิ้นงาน/ผลงานผู้เรียนในโรงเรียน
กิจกรรมที่ 4 การขับเคลื่อนการคิดสู่ห้องเรียน โดยครูผู้สอนได้สอดแทรกกิจกรรมการเรียนการสอนในรายวิชาต่างๆในชั้นเรียนทุกรายวิชา โดยผ่านการเรียนการสอน เป็นหน่วยการสอนคิด อย่างน้อย 1 หน่วยการเรียนรู้ของครูทุกคนในโรงเรียนแกนนำทั้ง 2 โรงเรียน พัฒนาช่วยเหลือครูเป็นระบบการนิเทศเพื่อใช้ในการพัฒนาหน่วยการรู้การคิดโดยใช้ เทคนิควิธีการ Coaching ตามกระบวนการ Backward Design ได้ตรวจสอบแฟ้มการสอนคิดของครูผู้สอนก่อนนำไปใช้ประกอบการเรียนการสอนตามรายวิชาที่ครูผู้สอนรับผิดชอบ
กิจกรรมที่ 5 สร้างความเข้มแข็ง โดยการวิเคราะห์และพัฒนา เพื่อปรับเปลี่ยนการเรียนการสอน แผนการการเรียนรู้ วิธีสอน การวัดและประเมินผลที่สะท้อนถึงการพัฒนาการคิดของนักเรียนและระบบรายงานความก้าวหน้า
กิจกรรมที่ 6 สร้างเครือข่ายครูสอนคิด โดยโรงเรียนแกนนำพัฒนาโรงเรียนในกลุ่มเครือข่ายการขับเคลื่อนการคิดสู่ห้องเรียน
คำสำคัญ (Keywords)
กระบวนการคิด
ทักษะการคิด
วันที่นำส่ง
5 พฤศจิกายน 2553
ผู้นำส่งความรู้
นายเสรษฐศักดิ์ หนูทอง
ศึกษานิเทศก์
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1
โทรศัพท์ 0850529764
E – mail : sornor.sakthong@gmail.com
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น